Tot nu toe was sprake van grote terughoudendheid ten aanzien van een verplichtend instrumentarium. ‘Maar we ontkomen niet aan verplichten, anders halen we zelfs de minimale Europese doelstellingen niet’, aldus Warners. Ook onderzoek ondersteunt de noodzaak tot verplichten. Zo presenteerde Elbert Dijkgraaf tijdens het PeGO-congres de resultaten van zijn onderzoek naar de effectiviteit van energieconvenanten tussen 1990 en 2000. Wat blijkt? “Twintig jaar convenantenbeleid heeft nauwelijks effect’, is de conclusie van de bijzonder hoogleraar empirische economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zijn advies: stop convenanten en zorg vooral voor continuïteit in beleid, zoals Denemarken doet.
Instrumenten
De Werkgroep Regelgeving van PeGO bracht acht instrumenten in kaart die meer verplichten. Daarnaast zorgt een secundair instrumentarium voor het draaglijk maken van dit primaire instrumentarium. Warners: ‘Denk hierbij aan subsidies, fiscale regelingen en dergelijke.’ Uit dit primaire en secundaire instrumentarium zijn drie instrumentenpakketten samengesteld, waarop tijdens het PeGO-congres reacties zijn gevraagd (zie het PeGO congresverslag) voor de diverse pakketten en de uiteenlopende reacties). In een brief aan Eimert van Middelkoop, minister van WWI, is vlak voor de Tweede Kamer verkiezingen het instrumentarium aanbevolen.
Oldtimers
Warners’ voorkeur gaat uit naar het introduceren van een energielabelverplichting. Maar bij voorkeur niet stapsgewijs. ‘Want’, argumenteert hij, ‘je kunt beter in één keer door de zure appel heen bijten. De overdracht is het uitgelezen moment om deze verplichting op te leggen. Fiscale voordelen in de overdrachtsbelasting ‘zoeten de zure appelbeet’, en verkorten de terugverdientijd van investeringen.’ Parallel aan de labelverplichting wil hij de CO2-uitstoot in de energieprijs doorberekenen. Dat stimuleert bovendien duurzame energieopwekking. Het effect van de instrumentenpakketten op de woonlasten is berekend voor verschillende huishoudens. ‘Maar’, zegt Warners, ‘er zijn wel uitzonderingen. En die bepalen helaas vaak de discussie. Maar de APK hebben we ook weten te introduceren. Daarbij hebben we zelfs de oldtimers een plek weten te geven. Dus dat moet ons nu met energiebesparing ook lukken.’
Politiek vacuüm
Door de val van het kabinet heeft na het congres een gewenste sessie met Tweede Kamerleden nog niet plaatsgevonden. ‘We bevinden ons nu in het lastig parket van een politiek vacuüm’, aldus Warners. Een dag voor de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni verwacht Warners dat een linksgeoriënteerde kabinetsformatie van D66, PvDA en GroenLinks de aanbevelingen van de Werkgroep Regelgeving zal willen overnemen. Een meer rechtsgeoriënteerd kabinet zal volgens hem een dergelijke keuze eerder uit de weg willen gaan.
De werkgroep wacht niet op alleen op een nieuw kabinet, maar ook op de uitkomsten van de evaluaties van de transitieplatforms. Die vinden nu plaats op initiatief van het ministerie van Economische Zaken. ‘Wij staan ondertussen niet stil. We willen met een aantal geïnventariseerde, nieuwe onderwerpen verder aan de slag’, besluit Warners.
